جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى
723
تحفة الملوك ( فارسى )
زمين و نه در آسمان است بلكه در هوا است ، سالم و ايمن بماند . « 1 » و از اينجا است كه متعارف شده است كه در عمارات عاليهء مرتفعه ، مثل مساجد و قبّهها و امامزادها ، كتيبه مىنويسند و كبوتر را جاى مىدهند . و مكانى را كه ابتدا مىنمايد ، بناى ابتداى آن را در روز يكشنبه بگذارد تا آنكه موافق زمان ابتداى خلق فرمودن خداوند ، آسمانها را باشد و مورث استحكام و بركت گردد . « 2 » و قصد و نيت و داعى او در گرفتن و ساختن مساكن و منازل ، اطاعت خداوند و فرمانبردارى حكم عقل و صلاح امر نفس و بدن و دين خود باشد ؛ چونكه از جهت حفظ نمودن بدن را از سرما و گرما و حفظ نفس و حفظ نمودن اموال و ساير ضرورياتى كه از براى معيشت انسان است ، از لوازم حكم عقل و از آثار او است ، پس در ساختن و گرفتن آن ، مرتكب امر حرامى كه مخالف عقل و شرع و موجب فساد دين و نقصان نفس باشد ، نگردد و بسيار مبالغه در آن ننمايد ، و آنچه را دخل در صلاح نفس و بدن و دين ندارد و موجب تضييع عمر و اتلاف مال و وزر و و بال او است و شيوهء ابناى جهل است نسازد ، و آنچه را كه دخل دارد و مىسازد محكم بسازد كه خداوند ، حكيم و محكم است و دوست مىدارد بنده را كه هر وقت كه عملى را بنمايد آن را محكم بگرداند . و از براى مصالحى كه بالنسبة به اوقات و بلدان و به احوال اشخاص مختلف مىشود مواضع متعددهء مختلفة الاوضاع و به قدر حاجت و مصلحت خود بسازد ؛ از قبيل بيرون خانه و جاى مردان و اندرون خانه و مأواى زنان و محل نماز و مقام ضيافت و مهمانخانه و مربط و جاى دوابّ و حيوانات و جاى عبيد و اماء و خدمه و جاى آتش و مطبخ و جاى ذخاير و اقوات و اموال و جاى تابستان و زمستان و جاى روز و شب و امثال اينها كه همگى از اسباب وسعت خانه و صلاح نفس و بدن و مطلوب عقل و شرع است ؛ و لكن در هيچ كدام از اينها افراط و اسراف ، كه علامت ريا و سمعه و تفاخر و تكاثر نمودن نفس است ، ننمايد كه از آثار جهل و ظلمت سجين است . و از اينجا است كه در حديث نبوى رسيده است كه « من بنى بناء
--> ( 1 ) . همان ، ح 5 . ( 2 ) . علل الشرايع ، ج 2 ، ص 471 ، ح 33 .